HoatTinh.comHoạt Tính
Hoạt chất phục hồi và chống lão hoá

Ferulic acid và vitamin E trong serum chống oxy hoá: vì sao hay đi cặp với nhau

Ferulic acid và tocopherol bổ trợ nhau trong serum chống oxy hoá: nguồn gốc, nghiên cứu năm 2005, tocopherol khác tocopheryl acetate, độ bền và ai nên cẩn thận.

Rice bran and golden husks spread on a bamboo tray at a rural mill in An Giang, a farmer hands sifting the grains, dusty sunbeams through a doorway, warm amber palette

Ferulic acid là một axit phenolic có nhiều trong thành tế bào thực vật như cám gạo, cám lúa mì, yến mạch; vitamin E (tocopherol) là chất chống oxy hoá tan trong dầu có sẵn trong màng tế bào da. Hai chất này hay xuất hiện cùng nhau trong serum chống oxy hoá vì chúng bổ trợ cho nhau: ferulic acid giúp ổn định công thức và tăng hiệu quả chống oxy hoá chung, vitamin E bảo vệ phần lipid.

Sự nổi tiếng của cặp đôi này bắt nguồn chủ yếu từ một nghiên cứu năm 2005 cho thấy thêm ferulic acid vào dung dịch vitamin C và E giúp công thức bền hơn và tăng khả năng bảo vệ da trước tia cực tím trong mô hình thí nghiệm. Bài này giải thích từng chất, nghiên cứu đó nói gì và không nói gì, các dạng vitamin E trên nhãn, và vì sao chất chống oxy hoá chỉ là lớp bổ sung cho kem chống nắng. Vitamin C có bài riêng ở các trang chăm sóc da khác trong hệ, ở đây chỉ nhắc khi cần.

Gốc tự do, stress oxy hoá và lý do bôi chất chống oxy hoá

Khi da tiếp xúc tia cực tím, ánh sáng nhìn thấy cường độ cao, khói thuốc hay ô nhiễm không khí, trong da sinh ra các dạng oxy phản ứng, thường gọi chung là gốc tự do. Chúng phản ứng với lipid màng tế bào, protein và ADN, kích hoạt chuỗi tín hiệu viêm và tăng enzyme phá collagen. Đây là một phần cơ chế của lão hoá do ánh sáng, bên cạnh tổn thương trực tiếp ADN do tia UVB.

Da có hệ thống chống oxy hoá riêng: vitamin E trong màng tế bào và bã nhờn, vitamin C trong dịch tế bào, glutathione, các enzyme như superoxide dismutase. Khi tiếp xúc nắng nhiều, hệ thống này bị tiêu hao. Ý tưởng của serum chống oxy hoá là bổ sung từ ngoài để da có thêm "đệm" trước khi bị tổn thương.

Điều cần nói rõ: kem chống nắng ngăn phần lớn tia cực tím chạm tới da, chất chống oxy hoá xử lý một phần gốc tự do đã sinh ra. Hai lớp này bổ sung cho nhau, không thay thế nhau. Không có serum chống oxy hoá nào được chứng minh thay được kem chống nắng, và cũng không nên dùng serum như cái cớ để ra nắng lâu hơn.

Ferulic acid: là gì và làm gì

Nguồn gốc. Ferulic acid thuộc nhóm axit hydroxycinnamic, gắn vào polysaccharide trong thành tế bào thực vật. Cám gạo, cám lúa mì, yến mạch, cà phê, một số loại quả có lượng đáng kể. Nguyên liệu mỹ phẩm thường chiết từ cám gạo hoặc tổng hợp.

Chống oxy hoá. Cấu trúc phenol với hệ nối đôi liên hợp giúp ferulic acid trung hoà gốc tự do và tạo thành gốc ổn định, ít phản ứng tiếp. Nó cũng hấp thụ một phần tia cực tím ở dải ngắn, nhưng không đủ để xem là chất chống nắng.

Ổn định công thức. Vai trò nổi bật nhất của ferulic acid trong mỹ phẩm là giúp các chất chống oxy hoá khác, đặc biệt là vitamin C dạng axit ascorbic, bền hơn trong lọ. Đây là kết quả chính của nghiên cứu năm 2005.

Đặc điểm dễ nhận ra. Ferulic acid tan kém trong nước ở pH trung tính, thường được dùng trong công thức có pH thấp. Nó có mùi hơi đặc trưng, một số người mô tả giống mùi khói nhẹ hay mùi xúc xích, và có thể góp phần làm sản phẩm đổi màu theo thời gian.

Nghiên cứu năm 2005: kết quả và cách đọc cho đúng

Năm 2005, một nhóm nghiên cứu công bố trên Journal of Investigative Dermatology kết quả thử nghiệm một dung dịch gồm 15% axit L-ascorbic, 1% alpha-tocopherol và 0,5% ferulic acid. Trên mô hình da lợn, bôi dung dịch này trước khi chiếu tia cực tím giúp giảm mức đỏ da và tổn thương tế bào nhiều hơn rõ rệt so với dung dịch chỉ có vitamin C và E. Ferulic acid cũng làm hỗn hợp bền hơn trong quá trình bảo quản.

Từ đó, công thức "C, E, ferulic" được nhiều nhà sản xuất làm theo. Khi đọc kết quả này, cần nhớ vài điều. Thứ nhất, mô hình là da lợn và điều kiện chiếu tia có kiểm soát, không phải người dùng thật trong đời sống hằng ngày. Thứ hai, hiệu quả thuộc về cả hỗn hợp với tỷ lệ và độ pH cụ thể, không phải riêng ferulic acid. Thứ ba, đây là bảo vệ bổ sung, đo trên mức đỏ da và tổn thương tế bào, không phải "chống nắng".

Các nghiên cứu sau trên người tình nguyện cho thấy hỗn hợp chống oxy hoá loại này có thể giảm một số dấu hiệu tổn thương do tia cực tím ở da, ở quy mô nhỏ. Bằng chứng cho thấy dùng lâu dài làm giảm nếp nhăn hay đốm nâu một cách đáng kể ở người còn hạn chế. Vì vậy, đây là hoạt chất "có lý do khoa học tốt để dùng", chưa phải hoạt chất có bằng chứng lâm sàng mạnh như retinoid hay kem chống nắng.

Các dạng vitamin E trên nhãn mỹ phẩm

Vitamin E là tên gọi chung cho một nhóm gồm tocopherol và tocotrienol. Trong mỹ phẩm, bạn hay gặp các dạng sau:

Tên INCILà gìGhi chú
TocopherolVitamin E dạng tự do, có hoạt tính chống oxy hoá trực tiếpDễ bị oxy hoá, thường dùng cả với vai trò bảo vệ dầu trong công thức
Tocopheryl AcetateEste của tocopherol với axit axeticBền hơn trong lọ, cần được enzyme trong da cắt ra mới có hoạt tính; mức chuyển đổi trên da còn bàn cãi
Tocopheryl Linoleate, Tocopheryl SuccinateCác este khác của tocopherolÍt gặp hơn, tính chất tương tự nhóm este
TocotrienolsNhóm vitamin E có chuỗi bên không bão hoàHay có trong chiết xuất cám gạo, dầu cọ
Mixed TocopherolsHỗn hợp nhiều dạng tocopherolThường dùng để chống ôi cho dầu thực vật trong công thức

Khi tocopherol đứng ở cuối danh sách cùng nhiều dầu thực vật, vai trò chính của nó thường là chống ôi cho dầu chứ không phải hoạt chất cho da. Muốn biết sản phẩm có dùng vitamin E như hoạt chất hay không, bạn xem vị trí trên nhãn và thông tin nhà sản xuất công bố.

Kết hợp, độ bền và cách dùng

Serum chống oxy hoá thường kém bền hơn kem dưỡng thông thường. Một vài lưu ý thực tế:

  • Dùng buổi sáng, trước kem chống nắng, là cách dùng hợp lý nhất vì mục đích là có sẵn lớp đệm chống oxy hoá khi ra nắng.
  • Bảo quản đậy kín, tránh nắng và nhiệt. Chai màu tối, ống nhỏ giọt hạn chế tiếp xúc không khí. Không để trong xe máy, cốp xe ngoài nắng.
  • Serum chứa vitamin C dạng axit kèm ferulic dễ chuyển màu vàng rồi nâu khi bị oxy hoá. Màu vàng nhạt có thể bình thường với một số công thức; khi đã chuyển cam đậm hoặc nâu, hiệu quả giảm và nên bỏ.
  • Dùng cùng niacinamide, peptide hay chất giữ ẩm không gặp vấn đề đáng kể. Với axit tẩy tế bào chết hoặc retinoid, nhiều người tách ra buổi tối để giảm kích ứng.
  • Công thức pH thấp có thể châm chích nhẹ lúc đầu. Châm chích kéo dài, đỏ rát, nổi mẩn thì ngưng.

Ví dụ giả định: một người làm việc ngoài trời ở Cần Thơ dùng serum chống oxy hoá mỗi sáng nhưng quên bôi lại kem chống nắng trong ngày. Lớp serum không bù được phần kem chống nắng đã trôi theo mồ hôi. Bôi lại kem chống nắng sau vài giờ quan trọng hơn chọn loại serum nào.

Những hiểu lầm hay gặp về serum chống oxy hoá

Đã có serum chống oxy hoá thì kem chống nắng mỏng cũng được. Serum chống oxy hoá không lọc tia cực tím. Kem chống nắng phải bôi đủ lượng và bôi lại theo hướng dẫn dù bạn dùng serum nào bên dưới.

Công thức nào có chữ ferulic cũng giống nghiên cứu năm 2005. Kết quả thuộc về một hỗn hợp với nồng độ và pH cụ thể. Sản phẩm khác tỷ lệ, khác dạng vitamin C, khác dạng vitamin E thì không thể mượn kết quả đó, trừ khi chính sản phẩm được thử nghiệm.

Chống oxy hoá càng nhiều loại càng tốt. Một công thức liệt kê hàng chục chiết xuất chống oxy hoá chưa chắc mạnh hơn công thức ít thành phần nhưng bền và đúng nồng độ. Nhiều chiết xuất có mặt với lượng rất nhỏ, chủ yếu để làm đẹp bảng thành phần.

Serum đổi màu vẫn còn tác dụng như cũ. Đổi màu đậm là dấu hiệu hoạt chất đã bị oxy hoá. Phần còn lại ít tác dụng hơn và đôi khi gây kích ứng hơn, nên đừng cố dùng cho hết.

Ai nên cẩn thận

Người dị ứng vitamin E. Viêm da tiếp xúc với tocopherol và tocopheryl acetate đã được ghi nhận trong tài liệu da liễu, dù không thường gặp. Nếu bạn từng ngứa, nổi mẩn với dầu vitamin E hay kem có vitamin E, hãy kiểm tra bảng thành phần trước khi mua.

Da rất nhạy cảm, đang viêm. Serum chống oxy hoá pH thấp có thể gây châm chích trên da đang tổn thương hàng rào. Ưu tiên phục hồi da trước, sau đó mới thử lại với tần suất thưa.

Bôi vitamin E nguyên chất lên sẹo. Mẹo bôi dầu vitamin E lên sẹo phổ biến nhưng các nghiên cứu có đối chứng không cho thấy lợi ích rõ, và một số người bị viêm da tiếp xúc. Sẹo cần bác sĩ da liễu đánh giá.

Mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ. Ferulic acid và vitamin E bôi thường được xem là ít rủi ro, nhưng sản phẩm hoàn chỉnh có thể có thành phần khác. Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng sản phẩm mới trong những giai đoạn này.

Đừng nhầm sang đường uống. Uống vitamin E liều cao là quyết định cần bác sĩ, vì có thể tương tác với thuốc chống đông và không có lợi ích làm đẹp da được chứng minh. Bài này chỉ bàn dạng bôi.

Câu hỏi thường gặp

Ferulic acid dùng một mình có tác dụng không?

Ferulic acid có hoạt tính chống oxy hoá riêng, nhưng phần lớn danh tiếng của nó đến từ vai trò ổn định và tăng hiệu quả khi đi cùng vitamin C và E. Dùng một mình, bằng chứng lâm sàng còn ít. Nó thường được xem là thành phần hỗ trợ hơn là hoạt chất chính.

Tocopheryl acetate có kém hơn tocopherol không?

Tocopheryl acetate bền hơn trong lọ nhưng phải được enzyme trong da chuyển thành tocopherol mới chống oxy hoá được. Một số nghiên cứu cho thấy mức chuyển đổi này hạn chế. Vì vậy, khi mục tiêu là chống oxy hoá trên da, công thức dùng tocopherol tự do thường được ưa chuộng hơn.

Serum chống oxy hoá có dùng buổi tối được không?

Được, nhưng lợi ích bảo vệ trước tia cực tím rõ nhất khi lớp chống oxy hoá có sẵn trên da lúc ra nắng, tức buổi sáng. Nếu sáng của bạn đã nhiều bước hoặc da châm chích, dùng buổi tối vẫn có ích, chỉ là không tối ưu.

Serum chuyển màu vàng có dùng tiếp được không?

Màu vàng nhạt có thể là màu sẵn của công thức. Nếu serum đậm dần sang cam hoặc nâu so với lúc mới mở, các chất chống oxy hoá đã bị oxy hoá nhiều, hiệu quả giảm và có thể gây kích ứng hơn. Khi đó nên thay chai mới.

Có thể pha bột ferulic acid vào kem dưỡng ở nhà không?

Không nên. Ferulic acid cần pH và dung môi phù hợp để tan và bền. Pha tại nhà dễ làm hoạt chất kết tủa, kem mất ổn định, nhiễm khuẩn hoặc gây kích ứng do pH không kiểm soát. Sản phẩm bào chế sẵn an toàn hơn.

Ăn cám gạo, yến mạch có cho da lượng ferulic acid như bôi không?

Không thể so sánh. Ferulic acid trong thực phẩm phần lớn gắn vào chất xơ, được hấp thu và chuyển hoá qua đường tiêu hoá, phân bố khắp cơ thể. Ăn ngũ cốc nguyên hạt có ích cho sức khoẻ chung, nhưng không thay được tác dụng tại chỗ của serum bôi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138